Według filozofii Ayurwedy wszystko co istnieje we wszechświecie, zarówno materia ożywiona oraz martwa, jest kombinacją pięciu podstawowych żywiołów, zwanych Pancha Maha Bhoothas.

Każda komórka organizmu wyposażona jest we wszystkie atrybuty życia a to co odróżnia istotę ludzką do jego otoczenia to świadomość, dusza ( Chaitanya).

Pięć wspólnych elementów dla wszechświata to: przestrzeń (eter), powietrze, ogień, woda, ziemia. Manifestują się one w naszych ciałach jako trzy podstawowe energie tzw. dosze.

Dosza( to co kontroluje nasze ciało) odpowiada za wszystkie biologiczne, filozoficzne oraz fizjopatologiczne funkcje naszego ciała, umysłu i świadomości.

Elementy, takie jak powietrze, przestrzeń tworzą najbardziej eteryczną energię Vata. Żywioł ognia i wody tworzy energię Pitha, natomiast woda i ziemia to energia Kapha.

Wszystkie pięć elementów mają wpływ na percepcję otoczenia, ponieważ władają pięcioma zmysłami człowieka. Tak więc eter związany jest z funkcją słyszenia a jej narządem jest ucho, powietrze to element związany ze zmysłami dotyku, ogień przypisany jest zmysłów wzroku. Nos i zmysł powonienia to żywioł ziemi.

Specjaliści Ayurwedy stosują trzy metody diagnozowania. Pierwsza z nich to Sparsana Pareeksha czyli pomiar pulsu, obsłuchiwanie i badanie dotykiem. Druga to Darsana Pareeksha polegająca na obserwacji fizycznych objawów oraz symptomów takich jak kolor skóry, oczu, włosów, zachowania oraz ogólnego stanu ciała. Trzecia metoda diagnozowania to Prasna Pareeksha polegająca na szczegółowym wywiadzie.

Typ Vatha - dominujące żywioły: powietrze, eter:
Wygląd fizyczny charakteryzuje się smukłą, szczupłą sylwetką z tendencją do niedowagi. Osoby o przewadze doszy Vatha mają zazwyczaj duże stawy nieproporcjonalne do innych części ciała. Skóra jest przeważnie sucha, szorstka, popękana. Występuje duża ilość znamion barwnikowych. Suchość dotyczy również włosów a paznokcie są kruche i łamliwe. Często można zaobserwować wrodzoną asymetrię lewej i prawej połowy ciała.
Osobowość typu Vatha to:
Duża zmienność, skłonność do poszukiwania nowych podniet dla aktywnego i niespokojnego umysłu. Zmienność dotyczy różnych aspektów np. poglądów, uczuć, przyzwyczajeń oraz zainteresowań. Osoby typu Vatha mogą mieć problemy z nawiązaniem kontaktów międzyludzkich oraz ich utrzymaniem. Często przyjmują na siebie zbyt wiele obowiązków, którym z trudnością starają się podołać. Są wyjątkowo uduchowione co pozwala im zrozumieć wewnętrzną naturę innych osób. Z łatwością przyswajają nowe wiadomości, niestety równie szybko je zapominają.

Dominacja energii Vatha najbardziej zauważalna jest w obrębie okrężnicy i układu nerwowego. Fizyczne objawy dominacji doszy Vatha to: bóle pleców, kłopoty z krążeniem krwi, suchość skóry, zaparcia, zaburzania nerwowe. Emocje Vatha to najczęściej: lęk, zmienność, nerwowość, nieufność, niepokój.

Typ Pitha- dominujące żywioły: ogień, woda
Wygląd fizyczny charakteryzuje się proporcjonalną budową ciała, bez tendencji do tycia lub niedowagi. Osoby z dominacją doszy Pithy mają cienkie i delikatne włosy ze złotym bądź miedzianym połyskiem, skłonne są do wczesnego łysienia i siwienia. Skóra tych osób jest miękka, często przetłuszczająca się, wrażliwa, podatna na trądzik i inne choroby skórne. Widoczne są na niej znamiona barwnikowe. Paznokcie są zazwyczaj miękkie i elastyczne.

Osoby z dominacją energii Pitha są bardzo ambitne, cechujące się wysokim poziomem energii umysłowej. Mają łatwość w przetwarzaniu i wykorzystywaniu nowych informacji. Skłonni są do współzawodnictwa, co skutkuje czasem agresywną i władczą postawą. Są to osoby komunikatywne, jasno wyrażające swoje myśli. Obdarzone dobrą pamięcią. Są bardzo wymagające i niecierpliwe.

Dominacja doszy Vatha najbardziej zauważalna jest w obrębie skóry, przemiany materii, jelita cienkiego, wątroby, oczu i włosów.
Fizyczne objawy nadmiaru Pitha to: kłopoty ze skórą, nadwrażliwość na słońce, przedwczesne wypadanie włosow, nadkwaśność.
Emocje Pitha to: gniew, nietolerancja, uraza, nienawiść, zazdrość, dobry humor, inteligencja, żywość umysłu, otwartość i serdeczność.

Typ Kapha- dominujące żywioły: woda, ziemia
Wygląd fizyczny- to osoby dobrze zbudowane, często wykazujące tendencję do nadwagi. Mają czystą, miękką i tłusta skórę. Posiadają grube włosy i mocne paznokcie, na ogół mają duże oczy.
Osobowość-są ostrożne i rozważne. Mogą stwarzać wrażenie, iż powoli analizują docierające do nich informacje. Są na ogół spokojni, nie przepadają za zmianami. Zazwyczaj introwertyczne, zatrzymują swoje myśli dla siebie, niezbyt chętnie nawiązują i podtrzymują konwersacje. Posiadają stałą i niezachwianą wiarę. Są bezstronni w ocenach.
Dominacja doszy Kapha zauważalna jest w obrębie błon śluzowych, układu limfatycznego, stawów i płynów ustrojowych.
Fizyczne objawy nadmiaru Kapha to: wydzielina z nosa i oskrzeli, zastoje i obrzeki, mdłości, senność i nadwaga.
Emocje Kapha to zazwyczaj : zachłannośc, zaborczość, wytrwałość, opiekuńczość.

Określenie typu energii, która dominuje w nas, ma bardzo istotne znaczenie dla procesu terapeutycznego. Terapia ta składa się między innym z indywidualnie dobranej diety, poszczególnych zabiegów Ayurwedyjskich oraz wielu innych wskazówek dotyczących zdrowego i higienicznego sposobu życia. To dążenie do równowagi w naszym ciele, umyśle-życiu.

Karolina Wojteczek - kosmetolog